You are here

Lago de Tota: De spiegel van de kosmos

Een integrale PUM-aanpak

Lago de Tota is het grootste meer van Colombia met een wateroppervlakte van bijna 6000 hectare, gelegen op 3.015 meter boven zeeniveau. Het is ´thuis´ voor 168 verschillende vogelsoorten, waarvan er 10 inheems zijn en 7 (ernstig) bedreigd. Voor het oude Muisca volk was het de spiegel van de kosmos, en ook voor de hedendaagse bevolking is het meer van groot belang. Ruim 22 duizend mensen wonen aan het meer, waar ze grotendeels van leven. En 350 duizend mensen zijn afhankelijk van het meer voor hun water.

Binnen de problematiek van Lago de Tota staan economische belangen en de belangen van het meer recht tegenover elkaar. Door de ontwikkeling van forelkwekerijen in het meer, toerisme en uienteelt aan de rand van het meer, lijdt Lago de Tota schade en milieuvervuiling. Er zijn meerdere initiatieven om Lago de Tota gezond te houden, waarbij ook een aantal PUM-missies een belangrijke input geleverd hebben.

Forelkwekerijen
De grootste vervuilers in het meer zijn de forelkwekerijen. De 7 kwekerijen oogsten ieder gemiddeld zo´n 5.000 kilo vis per week en dumpen de uitwerpselen en het afval in het meer.  De kleine NGO Fundación Montecito maakt bedrijven rondom het meer bewust van het belang van milieuvriendelijk ondernemen. Met hulp van een PUM-expert kwam Fundación Montecito in 2015 met belangrijke nationale en internationale partijen in gesprek, wat de eerste aanzet was voor aangescherpte regelgeving voor de forelkwekers in het meer.

De viskooien die forelkwekers gebruiken moeten volgens de wet vanaf 2018 zijn voorzien van een opvangbak die het overtollige visvoer en de uitwerpselen van de vissen opvangt. Saillant detail is dat slechts één soort opvangbak is toegestaan, van één leverancier. De kosten van deze bak zijn bijna 2.500 dollar euro per bak; een behoorlijke investering voor kwekerijen met 70 viskooien. De forelkwekerijen in het gebied hebben onderling contact over duurzaamheid. Eén van de eigenaren was bijna in tranen toen hij voor het eerst afval uit de opvangbakken had opgepompt; het was bijna 400 kilo in één week. Uit slechts vier kooien! Dit deed hem beseffen hoeveel milieuvervuiling er zonder de opvangbakken had plaatsgevonden.

Een andere forelkweker ontving PUM-assistentie voor het verbeteren van de waterkwaliteit. De PUM-expert gaf aanbevelingen op het gebied van systemen, slangen, en motoren voor het oppompen van overtollig voedsel en uitwerpselen uit de opvangbakken. Ook keken ze samen naar een goed composteersysteem. Het resultaat is dat de kwekerij nu naar schatting zo´n 75% van het afval opvangt, wat wordt gecomposteerd en gebruikt bij de nabijgelegen uienproductie.

Uien
De vruchtbare gronden rondom Lago de Tota, de beschikbaarheid van water en de relatief korte afstand tot de hoofdstad Bogotá (met een grote groente- en fruitmarkt) maken de gronden rondom het meer tot een geliefde plek voor de teelt van bosuien. Naar schatting zijn er maar liefst 7.400 telers die gezamenlijk zo´n 2.400 hectare uien betelen. Gezamenlijk teelt deze regio zo’n 70% van de nationale consumptie. Echter, niemand handhaaft de regels. Er wordt gewerkt zonder plan en met chemische bestrijdingsmiddelen of kippenmest. Vanwege de hoge opbrengst telen de boeren geen andere gewassen dan bosui. Het gevolg zijn grondziektes en schimmels, en meer chemische bestrijding. Dit zorgt aan de randen van het meer voor grote stukken algen

Het verduurzamen van de uienteelt zou een grote positieve impact hebben op het meer, maar daarvoor is meer steun van de Colombiaanse overheid nodig, in de vorm van regelgeving en controle.