You are here

Zonne-energietraining in Mali

Training & Educatie

Dertien procent van de wereldbevolking heeft nog geen toegang tot (duurzame) elektriciteit; dat moet veranderen. Het is een van de Sustainable Development Goals en het doel van de VN-campagne ‘Sustainable Energy for All.’ PUM draagt daar een steentje aan bij: ongeveer 30 PUM-experts, verenigd in de PUM Solar groep, voeren zonne-energieprojecten uit.

Frans van der Loo, expert op het gebied van energie, is in oktober naar Mali geweest bij Association Jeunesse Action Mali (AJA Mali). Frans: “Slechts 15% van de bevolking in Mali heeft elektriciteit. AJA Mali heeft empowerment als doelstelling en traint vrouwen en jongeren om hun zelfredzaamheid en ondernemerschap te bevorderen. Jaarlijks volgen ongeveer 300 deelnemers uit zeker 30 dorpen praktische cursussen in verschillende sectoren: landbouw, veeteelt, management, metaalbewerking, ICT, en sinds vorig jaar ook zonne-energie.

Meerjarige samenwerking

PUM heeft een meerjarige samenwerking met AJA Mali om het onderwijs, de trainingen, en de organisatie in zijn geheel te verbeteren. Mijn missie was tweeledig: helpen de cursus over zonne-energie te verbeteren en te actualiseren en een zonne-systeem van de school beter te laten functioneren. Door eerdere bezoeken van andere PUM-experts en contact met AJA Mali voor mijn vertrek wist ik al heel wat over de organisatie, maar nog niet veel over de cursus zonne-energie. Daarom nam ik op goed geluk wat presentaties, boekjes en apparatuur mee.

Na aankomst in Mali werd me al gauw duidelijk dat de onderwijssituatie vrij basaal was. Meneer Diallo, de zonne-energie docent, nodigde me uit zelf onderwijs te geven aan een groep studenten. Een computer bleek er niet te zijn, alleen een flipover en viltstift. Ook bleek al gauw dat de rekenvaardigheid van zowel de studenten als de docent beperkt was. Allerlei grote ambities en geavanceerde presentaties over zonne-energie liet ik maar in mijn koffer zitten. Gelukkig heb ik ook altijd mijn WakaWaka zonnelamp bij me: een beter didactisch hulpmiddel is er niet. Aan de hand daarvan kon ik prima de principes en het belang van zonne-energie beeldend uitleggen. ‘Monsieur, ik wil ook zo’n ding’, klonk het van verschillende kanten.

‘Geleidelijk aan groeide het inzicht in het rekenen en de zonne-installatie’

In overleg met Diallo richtte ik me op het ontwerp van een (autonome) zonne-installatie met batterijen. Enig rekenwerk is onvermijdelijk: Hoe groot is het gewenste stroomgebruik? Hoeveel zonnepanelen zijn er dan nodig? En hoeveel batterijen? Ik zette eenvoudige sommetjes en oefeningen op de flipover, van een elektrische schakeling tot een zonnebatterij-systeem, en nam ze met de studenten door. Ze moesten het eerst zelf proberen, en geleidelijk aan groeide het inzicht in het rekenen en de zonne-installatie.

Als we als experts samenwerken en informatie uitwisselen kunnen we nuttige verbindingen leggen. Eerder zijn PUM-collega’s naar andere zonne-energie bedrijven in Mali geweest; dit gaf houvast voor mijn missie. Zo gingen er ook technici van deze bedrijven meedoen met de cursus en ze vonden het leerzaam! Met hun ervaring konden ze ook het een en ander uitleggen.

Van theorie naar praktijk

Na de theorie gingen we naar het praktijkveld met de niet goed functionerende zonne-installatie in Baguineda, twee uur rijden van Bamako. Met de studenten doken we onder de zonnepanelen om kenmerken en schakelingen te controleren. Een van de technici wist precies hoe je het systeem door moest meten, veel beter dan ik! Hij nam mijn rol als docent over terwijl ik met studenten de installatie doorrekende. Samen kwamen we tot twee verbeteringen: een andere batterijlader en meer zonnepanelen, gezien het verbruik. Langzamerhand kregen ze de aanpak in de vingers!

Onderwijs geven was leuk, maar niet mijn rol als PUM-expert. Diallo moest zelf verder kunnen met de cursus; de overdracht was dus belangrijk. Daarom betrok ik hem zo veel mogelijk bij het lesgeven. Ook namen we iedere middag de behandelde stof door, aan de hand van een aantal instructie-presentaties die ik achterliet.

Nuttige bijdrage

Zo heb ik Mali verlaten met het gevoel een nuttige bijdrage geleverd te hebben. Ik heb hier meegeholpen aan de opleiding van 22 toekomstige ondernemers in de zonne-energie. Ook heb ik deze engineers in contact gebracht met bedrijven en organisaties, waardoor AJA Mali mogelijk in de toekomst meer deelnemers en financiële middelen kan krijgen. Zo kunnen zij in Mali bijdragen aan ‘Sustainable Energy for All’.

En mijn WakaWaka’s? Die heb ik in Mali achtergelaten, ze waren daar zeer welkom!”

Frans A. van der Loo werkte als natuurkundeleraar en richtte zich op het vernieuwen van het natuurkunde-onderwijs. In 1986 werd hij lid van een wind coöperatie en houdt zich sindsdien bezig met duurzame energie. Hij werkte ook bij Senternovem, nu RVO, en het ministerie van Economische Zaken en Klimaat aan het bevorderen van windenergie op land en energietransitie.

Tekst: Frans van der Loo / Victorine Nillesen